بە بۆنەی ٢ی ڕێبەندان، هەشتایەمین ساڵوەگەڕی دامەزرانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد
نەتەوەی سەربەرزی کورد لە کوردستان و هەموو جیهان
دۆستان و هەڤاڵانی ئازادیخواز و تێکۆشەرانی ڕێگەی ئازادی و سەربەخۆیی کوردستان
سلاوتان لێبێ و ئەو کاتەتان باش
ئەمڕۆ لە ساڵوەگەڕی ٢ی ڕێبەندانە، ساڵوەگەڕێک کە لە بیرەوەریی سیاسیی نەتەوەی کورد دا نە تەنیا وەک ڕووداوێکی مێژوویی، بەڵکوو وەک خاڵی دەستپێکی دەوڵەت خوازیی مودێرن سەیر دەکرێ. ڕاگەیاندنی کۆماری کوردستان لە مهاباد بە ڕێبەرایەتیی پێشەوا قازی محەممەد ، کۆمارێک کە لە ٢٢ی ژانویەی ١٩٤٦ی زایینی ڕاگەیەندرا و لە سەدەی نوێ دا بۆ یەکەم جار، ئیرادەی سیاسیی نەتەوەی کوردی بە زمان، ئاڵا، ڕێکخراو و دامەزراوەی بە شێوەی ئۆرگانیزە کراو و دیسیپلینی جیهان پەسەند بە دنیا ناساند، هەر چەند بە تەمەن کورت بەڵام لە بیرنەکراو لە مێژووی سیاسیی نەتەوەی کورد دا.
ئەم پەیامە بە ڕێزگرتن لە ڕووحی هەرگیز نەمری پێشەوا قازی محەممەد و بە یادی هەموو ئەو پێشمەرگە شەهید و گیانبەختکردوانە، بۆ خۆڕاگیریی هەموو ئەو زیندانیە سیاسیانە کە بە ورەی پۆڵایینەوە لە بەرانبەر داگیرکەران دا چۆکیان دانەداوە و بە حورمەتی هەموو ژنان و پیاوانی خۆراگر و شۆڕشگیڕی کوردستان پێشکەش دەکەم، هەر لە ورمێ و موکریانەوە تا سنە و هەورامان، لە کرماشان و ئیلامەوە تا لوڕستان و چوارمەحاڵ، لە هەمەدانەوە تا خوراسان کە نەتەوەکەمان زیاتر لە یەک سەدەیە، زنجیرەکانی خەبات و شوناس و بەرخۆدانی لە جیلێکەوە بۆ جیلەکانی تر درێژە پێداوە.
کۆماری کوردستان لە کات و زەمان دا کورت بوو، بەڵام لە مانا دا یەکێک بوو لە بڵندترین و بەرزترین هاوارە سیاسیەکانی نەتەوەی کورد لە سەدەی بیستەم دا.
بایەخی کۆماری کوردستان تەنیا لە بوونی دا نییە، بەڵکوو لە چۆنیەتیی بوونی دایە، کۆمار نیشانی دا کە نەتەوەی کورد دەتوانێ خۆی بەڕیوە بەرێ ، لە قوتابخانە و خوێندن و ڕاگەیاندن را ، لە فەرهەنگ و زمان ڕا تا ئیدارەی شار و بەڕێوەبەری و ڕێکخستنی ڕێکخراوی سیاسی.
نیسانی دا کە دەوڵەتخوازیی نەتەوەی کورد، تەنیا دروشم نییە، بەرنامەیە بۆ فێرکاری و پەروەردە، ڕاگەیاندن و بە فەرمی کردن و ڕێکخستنی زمان و بە دەنگێکی ڕوون کوتی: مافی دیاریکردنی چارەنووس، مافێکی سروشتیی هەر نەتەوەیەکە و کوردیش نابێ لەو مافە بێبەری بێ.
لە کۆماری کوردستاندا ، ئاڵا هەڵدرا، زمان لە پەراوێزەوە هاتە ناو مەیدان و دەق، شوناس لە حاڵەتی بەرگریییەوە چووە قۆناغی بنیاتنەر.کۆمار تەنانەت لە شکستیش، سەرکەوتنی مێژوویی دروست کرد، سەرکەوتنی ئەگەرەکان، واتە سەلماندی کە دەکرێ ، گەر بخوازی دەکرێ .
کۆمار لە ئاسمانەوە نەهاتە خوارێ، لە پێشینە و لە سەر شانی دەیان ئەزموون ، شۆڕش، خەبات و بەرخۆدان هاتە ئاراوە، لەو جووڵانەوانەوە کە دژی داگیرکاری دروست بوون، شکڵی گرت، لە زاگرۆسەوە تا خوراسان، لە موکریانەوە تا کرماشان، لە هەورامانەوە تا لورستان و بەختیاری، یەک ریشەی هاوبەش دەبیندرێ، نەتەوەیەک کە قەبووڵ ناکا، بە ئاسیمیلاسیۆن و ژینۆساید، بە لە نابردنی زمان و فەرهەنگەکەی، بە قڕکردن و هەوڵدان بۆ توانەوە و لە ناو بردنی شوناسەکەی ، لە شوناس و هۆویەتێکی دەستکرد بە ناوی ئێرانی دا پێناسە بکرێتەوە.
لە ڕەوایەت و گێڕانەوەکانی ئەم خاکەدا، زۆر ناو هەن کە تەنیا “ناو” نین؛ بەڵکوو هێمان.
نیشانەی ململانێی کۆمەڵگای ناوخۆیی و دەسەڵاتی داگیرکەر و ناوەندگەرا، نیشانەی بەرخۆدان و خەبات بە دژی داگیرکاری و تێکۆشان لە پێناوی سەروەریی سیاسی دا .
مێژوو وەبیرمان دێنێتەوە کە سەرەڕای ئەوەی داگیرکەران بە هەموو ئیمکاناتیانەوە هەوڵی سڕینەوەی نەتەوەی کوردیان داوە بەڵام نەیانتوانیوە ئیرادە و بیر و هزری سەربەخۆییخوازیی ئەم نەتەوەیە لاواز بکەن و بە پێچەوانەوە ڕۆژ بە ڕۆژ لە پەرە سەندن و گەشە کردن دابووە
دوای ڕووخانی کۆمار، سەرکوتی سیاسی و کولتووری توندتر بوو؛ بەڵام شتێک کە لەناو نەچوو: بیرۆکەی کۆمار بوو. ئەو بیرۆکەیەی کە نەتەوەی کورد مافی خۆیەتی حوکمڕانی خۆی بکات، زمانەکەی فەرمی بێت و داهاتووی خۆی دیاری بکات. ئەم بیرۆکەیە لە دەیان ساڵ دوای کۆماریش بە شێوەی جۆراوجۆر خۆی نواندەوە : لە ڕێکخستنی سیاسی و مەدەنی، لە بزووتنەوە فەرهەنگییەکان، لە ناڕەزایەتییە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان و لە ڕۆڵی پێشەنگی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە زۆرێک لە ناڕەزایەتی و شۆڕشەکان لە ناو سەراسەری جوغڕافیای دەستکردی ئێرانی.
شۆڕشی “ژن، ژیان، ئازادی” و ناڕەزایەتیەکانی ئەم دواییانەی ناو ئێران، درێژەی هەمان زنجیرەی نەتەوەیی و درێژکراوەی هەمان بیرۆکەی کۆماری کوردستان و شۆڕشەکانی پێش کۆمارە.
کۆماری کوردستان درێژکراوەی هەمان شۆڕشەکانی زاگرۆسە، لە بی بی مریەمی بەختیاری و شیرعەلی مەردان و قەدەم خێری قەڵاوەند و داود خانی کەلهوڕ تا دەگاتە سەردار عەیوەز خان و سمایل ئاغای سمکۆ.
لەوانەیە بپرسین: بۆچی لە پەیامی ساڵڕۆژی کۆماری کوردستاندا باسی ئیلام و کرماشان، لوڕستان و چوارمەحاڵ و بەختیاری و خوراسان دەکەین؟ وەڵامەکە ڕوونە: چونکە مەسەلەکە تەنها شاری مهاباد یان پارێزگایەک نییە؛ پرسی نەتەوەیەکی خاک داگیرکراوە دژی حکومەتێکی داگیرکەر. لە سەرجەم ناوچەکانی زاگرۆس و دەورووبەری، نەتەوەی کورد بە هەموو ڕەنگ و تیرە و زاراوە و کلتوورێکەوە کەوتۆتە بەر داگیرکاری ، کەوتوونەتە بەر شاڵاوی ئاسیمیلاسیۆن و ژینۆساید.
کۆماری کوردستان لە بەرانبەر ئەو لۆژیکەی داگیرکەری ئێرانی وەستایەوە و وتی: ئێمە دەمانهەوێت خاوەنی دەوڵەت و کیان و وڵاتی سەربەخۆی خۆمان بین، نامانهەوێ داگیرکەر حوکممان لە سەر بکا.
هەمان خواستی کۆماری کوردستان بە زمانی جیاواز و بە زاراوەی تری کوردی لە سەراسەری زاگرۆس دا هەم پێشتر وەتراوە و هەم دیسانیش دووبارە بۆتەوە .
بەڵام لە ئێستا دەبێت بوێرانە خەسارناسیەک بکەین و لە خۆمان بپرسین: باشە پاش ئەو هەموو شۆڕش و خوێن و قوربانیە بۆچی هێشتا دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردستانیمان نییە؟
وەڵامی ئەم پرسیارە تاڵە، بەڵام پێویستە. ناکۆکی ناوخۆیی، نەبوونی یەکڕیزیی سیاسی، پێشبڕکیی ناسالمی حیزبایەتی، دووبەرەکی نانەوە و ئاژاوەگێڕیی داگیرکەران و هەروەها گەلێک فاکتەری ژێئۆپۆلتیکی، ناوچەیی و نێونەتەوەیی، لەوانە پشت بەستنی تەواو بە وڵاتانی زلهێز بە بێ گوێدان بە ئیرادەی نەتەوەیی، بۆیە پێویستە وێڕای ڕێکخستنی ریزەکانمان وەک کورد و کوردستانی، سەرەتا پشت بە ئیرادەی نەتەوەییمان ببەستین و ئەو جار حیساب لە سەر ولاتانی زلهێز بکەینەوە، فێری مامەڵەی سیاسی بین و وەک زلهێزان قازانج و بەرژەوەندیی نەتەوەییمان بخەینە بەر هەموو قازانج و بەرژەوەنییەکی تەسکی حیزبایەتی و تاکە کەسی، پێویستە وڵات و کیانی سەربەخۆی کوردستان لە پێشدا لە ناو بیر و هزری تاکی کورد بنیات بنرێ و پاشان بچێتە بواری جێبەجێکردن و کردەیی.
وە واقیعێکی تریش ئەوەیە کە دەوڵەت تەنها ئاڵا و سۆز نییە؛ دەوڵەت بە واتای یاسا، ئابووری، پەروەردە، دیپلۆماسی، میدیای پڕۆفشناڵ و تا دوایی.
لە جیهانێکدا کە ڕای گشتی و میدیا و یاسای نێودەوڵەتی یەکلاکەرەوەن، پێویستە هەموو نەتەوەیەک گێڕانەوەی خۆی بە شێوەیەکی ورد و بەڵگەدار و تێگەیشتووانە بخاتەڕوو. لە هەر شوێنێک گێڕانەوەیەکی بەهێزمان بنیات ناوە، پێشکەوتووین؛ لە هەر شوێنێک پەرش و بڵاو بووین، خاڵکانی تر و تەنانەت داگیرکەران لەبری ئێمە قسەیان کردووە.
ئەمڕۆ تەنها یادکردنەوە بەس نییە. ساڵڕۆژەکە دەبێت بگۆڕدرێت بۆ پڕۆژەیەکی نەتەوەیی و نیشتمانی: یەکێتی سیاسی لەسەر بنەمای پرەنسیپی ڕوون و بنیاتنانی دامەزراوەی ڕۆشنبیری و پەروەردەیی، ئەرشیفی مێژوویی و بەرهەمهێنانی توێژینەوە و هونەر، دیپلۆماسی گشتی و یاسایی بۆ گەیاندنی دەنگی کوردستان بۆ پەرلەمان و زانکۆ و دەزگاکانی ڕاگەیاندن و مافی مرۆڤ لە ئاستی جیهانیدا، بنیاتنانی پەیمانێکی کۆمەڵایەتی و نەتەوەیی کە هەمووان لەخۆبگرێت؛ سۆران و کرمانج،گۆران و کەلهوڕ و هەورامی، لوڕ و لەک و بەختیاری، یارسان و زەردەشتی، شیعە و سوننی ، شار و لادێ، ژن و پیاو؛ بۆ ئەوەی حکومەتی داهاتووی کوردستان ئەگەر بیەوێت بەردەوام بێت، لەسەر بنەمای گشتگیری و دادپەروەری و کەرامەتی مرۆڤی کورد بە هەموو ڕەنگەکانیەوە بنیات بنرێت.
هاونیشتمانانم ،
کۆماری کوردستان پێی ڕاگەیاندین: نەتەوەی کورد دەتوانێت دەوڵەت پێکبهێنێت و ببێتە خاوەنی سەرەوەریی سیاسی و ولاتی خۆی بەڕیوە بەرێ.
وە مێژووی زاگرۆس و خوراسان پێیان ڕاگەیاندین: میللەتی کورد دەتوانێت بمێنێتەوە، تەنانەت کاتێک دەیانەوێت لەناوی بەرن.
کەواتە ئەرکی ئەمڕۆ ڕوونە: گۆڕینی ئەم “توانایە” لە بیرەوەرییەوە بۆ پلان و بەرنامە؛ لە هەست و ئیحساسەوە بۆ ڕێکخراو و دامەزراوە؛ لە پەرشوبڵاوییەوە بۆ هاوکاری؛ و لە ساڵڕۆژەوە بۆ ڕێگایەکی ڕوون بەرەوە ئازادی و سەربەخۆیی.
درود لە گیانی هەموو پێشەنگانی ڕێبازی کوردایەتی و سەرجەم ڕێبوارانی ڕێگەی ئازادی و سەربەخۆیی کوردستان
درود بۆ هەموو ژنان و پیاوانی بە هەڵوێست و بوێری ئەو سەرزمینی کوردەواریە، لە ناودارانەوە تا ئەوانەی بێ ناون.
سەردەکەوێ خەباتی ڕزگاریخوازیی نەتەوەی کورد بۆ دامەزرانی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستان
